X
تبلیغات
فراهان آنلاین - خوراک و غذاهای سنتی

فراهان آنلاین

جهان سر بسر حکمت و عبرت است چرا بهره ما همه غفلت است

خوراك و غذا های سنتی مردم فراهان

خوراك مردم فراهان

متقضاي زندگي دامداري و كشاورزي منطقه، اغلب مواد غذايي مردم را لبنيات و فرآورده‌هاي لبني چون شير، پنير، سرشير، ماست، دوغ و ... تشكيل مي‌داده است. و امروزه نيز مواد لبني جزء لايتجزاي سفره‌هاي مردم است و براي تأمين اين نياز خانوارها از گذشته‌هاي بسيار دور چند گاو و چندين گوسفند داشته‌اند و سالمندهاي روستايي راز عمر طولاني و سلامتي و شادابي خود را مرهون لبنيات سالم و طبيعي مي‌دانند كه اغلب خوراك يا بخشي از هر سه وعده غذايي روزانه آنها را تشكيل مي‌دهد در گذشته عمده مواد غذايي از مشتقات لبني بوده است.

ولي امروزه رژيم‌هاي غذايي تغيير محسوسي كرده است و آنچنان اتكايي به لبنيات نيست ولي جزء لايت جزاي سفره‌هاي امروزين نيز محسوب مي‌شوند.

 

 


نان‌هاي سنتي  فراهان

مردم منطقه براي خوردن غذا (صبحانه، نهار، شام) لفظ نان را به كار مي‌برند كه احتمالاً نشان از قوت قالپ كه همان نان بوده است مي‌باشد.

1ـ گِرده: اين نام 15 الي 20 سانتي‌متر به ضخامت 2 تا 3 سانتي‌متر مي‌باشد تقريباً شبيه سنگك ولي ضخيم‌تر و كوچكتر از سنگك مي‌باشد. كه در حدود 30 ـ 25 سال قبل نيز پخته مي‌شد ولي هم اكنون پخت نمي‌شود براي پختن آن از آب پنير نيز استفاده مي‌شود. و با اين مواد مزه شيريني پيدا مي‌كند گاهي روي آن به تخم‌مرغ آغشته و در حرارت هيزم و هيمه درون تنور پخته مي‌شود. به نظر مي‌رسد كه اين نان جنبه مذهبي و آئيني داشته و در مراسم خاصي پخته مي‌شده است. گرده طعم متفاوتي با نان‌هاي رايج دارد ولي به نظر مي‌رسد كه پخت آن در منطقه منسوخ شده است.

2ـ نان لواش: نان تقريباً نازك ولي نه به نازكي لواش تقريباً قطري دو برابر آن دارد كه پنجه‌كش و وردنه كش مي‌شود كه بيشترين پخت نان و مصرف خوراكي اهالي را دارد. بهترين نان لواش از گندم بهاره بدست مي‌آيد.

3ـ فطير (كاك): قرص نان شيرين و ترد است كه همان نان بي‌مايه است كه آنرا از آرد گندم، شكر، روغن، تخم‌مرغ و كنجد كه بر روي آن مي‌پاشند تهيه مي‌شود و براي سوغات سفر يا مراسم عيد نوروز تهيه مي‌شود.

4ـ نواله: نان ويژه سگ‌هاي چوپانان است كه از خميرهاي اضافي نان بصورت گوله‌هاي بزرگ و گرد تهيه مي‌گردد.

5ـ نان والكواس: از آرد و گياه و الكواس كه شفا‌بخشي است.

6ـ نانِ سبزي: از آرد و تره و سبزيجات ديگر تهيه شده است.

 

 

غذاها و خورش‌هاي محلي:

1ـ آبگوشت: بيشترين خوراك منطقه و سنتي‌ترين خوراك كشور است.

2ـ آش‌رشته: اين آش در مناطق ترك‌نشين ارشسته ناميده مي‌شود و آشي خوش‌يمن است كه در امور خيريه و مراسم و اعياد و جشن‌ها از آن استفاده مي‌شود و براي استمرار امور خير تهيه مي‌شود. تركيبات آن شامل: رشته، نخود، لوبيا، سبزي و چغندر مي‌باشد.

3ـ آش اومّاج: براي سرماخوردگي با رنده كردن يك پياز بزرگ و مقداري آرد را آب مي‌پاشند و مقداري فلفل سياه و تخم‌مرغ به آن اضافه مي‌كردند. آش مناسب فصل پاييز و زمستان است.

4ـ ترخنه دوغ (اي‌ران ترخنه): گندم بلغور شده و پوست كنده را دستار مي‌زنند و از دوغ تازه و گندم بلغور شده را مي‌جوشانند ترخنه و دوغ درست مي‌شود. و پس از تهيه شدن آن با برگ چغندر و سيرابي و سبزي آماده خوردن مي‌كنند.

5ـ شير ترخنه (سوت ترخنه): بلغور گندم را با شير مي‌پزند پس از دم كِشيدن روي ملافه تميز خشك مي‌شود و براي زمستان ذخيره مي‌شود با برنج يا رشته ميل برنج پخته مي‌شود. جايگزين مناسبي براي برنج است.

6ـ آش شُله: پتله (گندم پخته و دستاور شده) به اضافه پياز داغ زياد. پس از پختن آش رشته به آن اضافه مي‌گردد و مثل پلو دم مي‌كشد.

(او گرمه): پيازداغ فراوان + آب جوش + چند تا تخم‌مرغ زده شده + رشته بو داده + شنبليله + ادويه + نمك

7ـ آش جو: كه همه بانوان با طرز پخت و مواد آن آشنا هستند.

آش ماست اوِّه(مصطفی): روغن گوشت و مقداری قلم کوسفند و گاو  + مقداري نخود با هم پخته مي‌شود بعد از اينكه خوب پخته شد + برنج سپس تاب مي‌دهند + كشك سابيده كم‌كم به آن اضافه مي‌كنند.برای تزیین رویش از زرد چوبه و روغن استفاده می شود

8ـ كاچي:

(قايماق): روغن خوب به اندازه كافي، آرد را در داخل آن حل مي‌كنيم، وقتي طلايي شد آب روي آن مي‌ريزيم، بعد از جوشيدن و هم زدن روغن را پس مي‌دهد در آن موقع قابل خوردن.

9ـ لُرّه: از آب پنير تهيه مي‌شود و در اثر جوشاندن مثل پنير سفيد شده و سپس صاف مي‌گردد و با نان مصرف مي‌شود.

10ـ دانك (ديش ليگ): مخلوطي از گندم، نخود، لوبيا، عدس و قلم و معجوني مقوي را فراهم مي‌آورند. جنبه‌اي سنتي دارد و معمولاً به مناسبت اولين دندان‌هاي نوزاد خانواده تهيه و در بين اقوام و همسايه‌ها توزيع مي‌گردد.

و انواع غذاهاي؛ پتله پلو، رشته پلو، چغندر دوغ، آش كشك، كته ماست، آش ترشي، شوربا، حليم، شيربرنج

 

ترشيجات:

ترشي، پياز ترشي، سركه، انگور ترشي، آبغوره، قره‌قوروت (زج) كالك توشي، خيار ترشي‌(شور) ـ سير ترشي

نوشيدني‌ها: چاي، گل گاوزبان، گل بنفشه، ربع شيره، شير شيره.

شيريني‌جات و تنقلات: قُوُت (قاوت)، باسدوق، ترخنه، كپلمه، برشته (گندم و شاه‌دانه)، فرخي، كشمش، شيره، برگه و  فتير

 

 

بعضي‌ سنت‌هاي پخت‌غذا:

در اوايل بهار كه گوسفندان زاد و ولد مي‌كنند اولين آغوز (گير) گوسفندان را به خانواده‌هاي بي‌بضاعت مي‌دادند و سپس خودشان مصرف مي‌كردند. البته كره، ماست و دوغ و سرشير و فرآورده‌هاي ديگر لبني نيز شامل اين قانون بوده است.

كُشتي‌هاي اول زمستان كه يك چارك به خانواده‌هاي بي‌بضاعت داده مي‌شد و پس از آن گوشت به مصرف خانواده مي‌رسيده است.

آ‎ش شير: آش شیر در آخر فروردين پخته می شد و به  خانواده‌هاي بي‌بضاعت داده مي‌شد.ازتر گیب  پتله و شیر

 

نکته و پیا م آ موزشی :

با تحولات شهری و گرایش مردم به شهر نشینی و گرایش به غذا های ملی مثل برنج که قوت غالب مردم شده است متا سفانه بیماری های زیادی پیدا شده است که علت آن دوری از غذا های سنتی و جایگزینی غذا هایی که با مزاج و طبع مردم سازکار نیست امروزه ما از لحاظ رژیم غذایی در حالت تهدید بسر می بریم زیرا غذا های سنتی بیش از 3000 سال با وجود ما آ میخته شده است و جزء طبع ما گردی ده است و لی رژیم های غذایی جدید جا معه ایرانی به علت های مذکور برای مردم ما تهدید محسوب میشود .

نوشته :ابراهیم گودرزی فرا هانی

تابستان 1381 / باز نویسی 10/ 11/1389

[ دوشنبه یازدهم بهمن 1389 ] [ 20:42 ] [ شورای نویسندگان ]

[ ]



مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ،