X
تبلیغات
فراهان آنلاین - روستای مزلقانک یا مزد کانک فراهان

فراهان آنلاین

جهان سر بسر حکمت و عبرت است چرا بهره ما همه غفلت است

روستای مزلقانک یا مزد کانک فراهان

 

ریشه یابی واژه «مزدقان و مزلقانک » 2

مزلقانک مصغر شده مزلقان است و به معنای مزلقان کوچک و یا مزلقان کوچیکه است . و به همین دلیل هم به نظر م می رسد که اهالی مزلقانک  از جای دیگری به اینجا آمده باشند  و به احترام مزلقان اصلی که موطن شان بوده است این مکان را مزلقان کوچک نامگذاری کرده اند و اما معنا و مصداق مزلقان چیست؟

امروزه اهالی مزلقان چای ساوه معتقدند از اعقاب پیروان «مزدک»می باشند.بعضی از پژوهشگران مزدک را از اهالی فارس می دانند و زادگاه او را شهر باستانی استخر می دانند .زمانی که اندیشه های مزدک در سطح وسیعی از جامعه آن روز پخش شد حکومتگران ساسانی نگران شدندودر صدد از بین بردن مزدک وپیروانش برآمدند.ودر طی یک توطئه به طرز بی رحمانه ای مزدک و عده ای از پیروان و یارانش را از پای درآوردند .سایر پیروان مزدک از ترس جان خود از مدائن گریختند و طبق نظر عده ای از اهالی مزلقان گروهی از مزدکیان به حوالی رودخانه ای که امروزه مزدقان نامیده می شود مهاجرت کردند.ودر منطقه ای ازکناره آن رودخانه برای خود قلعه ای ساختند که به نام «قلعه مزلقان»نامیده شد آن زمان جمعیت اندکی در حوالی رودخانه ساکن بودند اما قلعه مزلقان به تدریج نام و شهرت خودرابه تمام آن منطقه گسترش داد و رودخانه ای که طول آن یکصد کیلومتر است «رودخانه مزدقان» نام گرفت .بعد از درخشیدن نور اسلام در عربستان و حمله اعراب مسلمان به ایران اهالی منطقه قلعه مزدقان وآبادی های اطراف به دین اسلام گرویدند.ولی نام مزدقان همچنان براین منطقه باقی ماند. شواهدی وجود دارد دلیل بر صحت این نظریه، یکی از روستاهای مزلقان چای «قراقیه »نام دارد .که همه ساله توسط اهالی مراسم جشن مهرگان اجرا می شود.یکی دیگر از شواهدی که می تواند دلیلی بر مزدکی بودن اهالی مزلقان چای باشد شجاعت و روحیه جنگ آوری آنان است. 3

مزدک وجنبش های  مزدکیان در تاریخ

چنین بنظر می رسد که اوج توجه ساسانیان به منطقه کوزدر در عقبه همدان در زمان قباد پادشاه ساسانی بوده است قباد پادشاه ساسانی در سنین جوانی به عنوان گروگان در نزد هیاطله بود و وی در سال 488 به تخت سلطنت جلوس کرد. در ابتدای سلطنت وی با مشکلات اقتصادی فراوانی روبرو شد فقر و فلاکت مردم مزید بر علت بود، اما قیام مزدک و اقبال عمومی به وی و دیدگاههای اشتراکی او و فقر مضاعف باعث شد تا وی خواسته های اقتصادی – اجتماعی توده های محروم را با صراحت بیشتری مطرح سازد.

بر او شد هر آنکس که درویش بود

               وگر نانش از کوشش خویش بود 4

وی دستگاه دولت را پاسدار ابقای شد و مظاهر اصلی آن را نا برابری اجتماعی دانسته است بر اساس شاهنامه در برابر قباد اعلام نمود.

اگر دادگر باشی ای شهریار

           در انبار گندم نیاید بکار 5

و قباد انبارهای گندم را بر روی مردم باز کرد همراهی وی با جنبش مزدکیان باعث خلع وی از سلطنت و زندانی شدن وی گردید او با فرار از زندان دوباره به هیاطله پناهنده و در صدد بدست آوردن تاج و تخت شد اما قبل از به قدرت رسیدن وی فرزندش خسرو اول (انوشیروان) تدارک آرام کردن مزدکیان را بر عهده گرفت وی با 80 هزار نیرو توانست 000/20 طرفدار مزدک را در یک روز قتل عام کند.

درکتاب تاریخ قم متو کلی گوید: یکی از مجوسیان که آنرا دیده بود مرا حکایت کرد که چون مزدک بر قباد پیروز شد گفت وظیفه آن است که تو همه آتش ها را باطل کنی مگر سه آتش اولین را قباد این کار را بکرد همچنین آن مجوس گفت: آتش آذر جشنسف بیرون آمد تا در آذربایجان به ما جشنسف رسید و با آن آمیخته گشت و هر گاه آنرا افروختندی آتش آذرجشنسف سرخ پیدا و ظاهر گشت و آتش ماجشنسف سفید چون مزدک را بکشتند دیگر باره مردم آتش ها را به جاهای خود باز گردانیدند آتش آذر جشنسف را در آذربایجان نیافتند پیوسته آنرا بجستند و بر اثرش همی رفتند تا معلوم کردند که به فردجان(پردغان ) باز آمده است.۶

 مزدک که فقر و فلاکت عمومی را در زمان ساسانیان  ملاحظه می کرد و فقر مردم او را رنج میداد یکی از مشکلات جامعه خود را بهره کشی موبدان و علمای  زرتشتی از مردم می دانست و بهمین دلیل هم اولین دستور و ی به پادشاه اصلاحگر ساسانی این است که باید آتشکده ها را جمع کنی و فقط سه آتشکده قدیمی دایر باشند زیرا این آتشکده ها دکان و بازار موبدان برای دوشیدن مردم شده بود و دومین مسئله کشور در ان زمان مالیاتهای زیاد و فقر عمومی مردم بود که مزدک دستور باز کردن درب انبار های دولتی را به قباد داد و سومین مسئله حرمسرا هایی  بود که پادشا هان ساسانی داشتند در برخی از این حرمسرا ها ده ها هزار زن زندانی بودند .  زنانی که تمام عمر همسری نداشتند و عملا" بیوه محسوب می شدند و این مسئله برای زنان حرمسرا زجر آور بود زیرا از لذتهای جنسی محروم بودند و در جامعه هم مردان جوان  با کمبود همسر مواجه بودند . به همین دلیل و براساس بر آورد اشعار شاهنامه که در بالا اشاره شده است ،افراد فقیر و افراد مستقل و غیر وابسته به حکومت به حمایت از وی برخاستند و جنبشی بزرگ در کشور بنام جنبش مزدکی شکل گرفت  و این جنبش در مدت زمان کوتاهی فراگیر شد و ایران زمین را در نوردید و به منطقه فراهان و ساوه هم رسید .  تقزیبا" شبیه اصلاحات گئو مات در زمان کمبوجیه و داریوش کبیر که مالیاتها را بمدت سه سال بخشید .اما جنبش مزدکیان ایران به دلیل تفکرات برتر و راه حل هایی که برای درمان درد های اجتماعی داشت مورد احترام پادشاه و مردم عادی و مورد نفرت موبدان و علمای زردشتی که منافع خود را دنبال می کردند قرار گرفت .

در طول تاریخ در باره مزدک  و قیام های مزدکی قضاوتهای نادرستی شده است از جمله  می توان به خواجه نظام الملک وزیر مقتدر سلجوقی اشاره کرد وی فردی کاملا" محافظکار و طرفدار قدرت بی حد و حصر پادشاه بود و هیچ حقی را برای توده مردم قایل نبود که هیچ وی حتی حق حیاط را هم از اختیارات شاه می دانست و در عین حال برای سرکوب تفکرات اسماعیلیه و حسن  صباح  که مخالف سلجوقیان سنی مذهب بودند از دادن هر اتهامی به مزدکیان اباعی ندارد و این وزیر متعصب سنی مذهب برای کوبیدن اسماعیلیان شیعه مذهب و مخالفان سیاسی خود دست به هر اقدامی می زند که در ذیل این قضاوت ها را شما می خوانید

خواجه نظام الملک وزیر مقتدر ملکشاه سلجوقی:

مردم جبال در سپاه خرم دینان جمع شدند و سرایشان (رییس آنها) مردمی بود علی بن مزدک نام از در شهر بیست هزار مرد عرض کرد و با برادر به کره (آستانه) شد ..... به آذربایجان شد به بابک بپیوندند.

 

 

در سالهای 186- 162 هجری نهضت خرم دینی در دهه های اوّل و دّوم قرن سوم که جنبش خرم دینی از اصفهان تا همدان و از آنجا تا کوههای قفقاز قرار گرفت در این جریان و شورش روستائیان مالکین عرب را بیرون راندند و اراضیشان را اشغال نمودند و ا دنیوری: چون سال 92 فرا رسید خرمیّان (جاویدان بن شهرک) قبل از بابک در آذربایجان و در سرزمین جبال برای نخستین بار خروج کردند. محمّد امین (پسر هارون الرشید) عبدالله ابن مالک را با ده هزار نفر به سوی آنان فرستاد که گروهی انبوهی از آنان را بکشت و بقیّه در شهرها پراکنده شدند. دنیوری تعداد کشته های خرمیّان راسی هزار نفر می نویسد و اشاره به منطقه جغرافیایی عراق عجم که در این نهضت شرکت داشتند می کند. خواجه نظام الملک طوسی و زیر مقتدر ملک شاه سلجوقی: بین نواحی مختلف (منطقه جبال) ارتباط فکری و هماهنگی وجود داشته است. خرمیّان در سال 212-211 بعد از قرار گرفتن در رأس خرّم دنیان خروج کردند از ناحیت سپاهان (اصفهان)، برید، کاربله و کَرَه (کرج ابودلف، آستانه) و با طنیان و اشیان کمک می کردند و فسادها کردند به آذربایجان شدند و به بابک پیوستند. کار بابک بالا گرفت. شش سال بعد (218 هجری) در آمد، دیگر باره خرّم دینان پارس، سپاهان، جمله کوهستانهای جبال و آذربایجان خروج کردند. همه به یک شب و عده نهاده بودند به شهرها و ولایتها به تدبیر بابک آن شب خروج کرده و عاملان شهرها را بکشند البته خواجه نظام الملک طوسی که حدود 400 سال بعد این جریان را شرح می دهد با توجّه به خصلتهای طبقاتی خود و مذهب خود که مخالف اسماعیلیان مبارز (حسن صبّاح و طرفدارانش) بود آن را به نفع خود تحریف می نماید و از یک نهضت عدالتخواهانه و ضدّ استغفاری چهره ای غیر واقعی ترسیم می نماید.

خواجه نظام الملک: در آن وقت که هارون الرشید به خراسان بود دیگر باره خرّم دینان خروج کردند از ناحیت سپاهان (اصفهان) از روستاهای برندین، کابله خابک و دیگر روستاها و قومی بسیار از ری و همدان و دشت بیه بیامدند و به آنها پیوستند عدد ایشان به صدهزار رسید. خلقی بیحد از ایشان را بکشتند و زن و فرزندانشان را به بغداد بردند و بمزد فروختند.

در میان جنگهای خرّم دینان و سپاه خلیفه، جنگ همدان که منجر به شکست خوش خرمیّان شد، از اهمیت خاصی برخودار است. با افتادن همدان به دست خرمیّان در سال 215 هـ (830 م)، دستگاه خلافت در وحشت فرو رفت زیرا راه بغداد به قلمرو شرقی خلافت از این شهر می گذشت. با افتادن آنجا به دست خرمیّان، گذشته از آنکه از گسترش دامنه سرزمین آزاد شده خبر می داد مقدّمه جدایی قلمرو شرقی از پیکر خلافت به حساب می آمد از این رو خلیفه مقام همّ خود را مصروف در هم شکستن مقاومت همدان کرد و تنها بعد از سه سال بود که پیروزی بدست آورد. پس از شکست همدان بابک و یارانش به تئوفیل امپراطور بیزانس پیوستند به حدّی به امپراطور نزدیک شدند که بارسیس از فرماندهان بابک در کارهای مهّم مورد مشورت وی قرار می گرفت. طبری درباره جنگ رَبطَره (یکی از شهرهای قلمرو خلافت): گروهی از سرخ پوشان نیز با تئوفیل دوست بودند. آنان کسانی بودند از منطقه حیال که قیام نموده بودند و اسحق بن ابراهیم با آنها نبرد کرده بود به رُم پیوسته بودند و سالارشان بارسیس بود. شاه دوم مقرّریشان و زنشان داده بود و جنگاورشان کرده بود که در کارهای مهّم خویش از آنها کمک می گرفت. ملاکشان را به غارت بردند.7

 

 

 

ابن حوقل جهانگرد و جغرافیدان بزرگ قرن 4 در فصل پنجم صوره الارض که به معرفی شهرهای جبال اختصاص دارد به هنگان صحبت از کوههای این ناحیه به کوههای خرمیه می رسد، چنین می گوید: فرقه خرمیه که بابک از ایشان بود و در آنجا می باشد در قریه های ایشان مساجدی است و قرآن می خوانند و با این همه برخی ادعا دارند که ایشان باطناً به مذهب اباحه قائل اند رستم علی اف آذربایجانی (آرانی): برخی از شیعه مذهبان علناً در جنبش بابک شرکت جستند.

طرفداران مزدک علاوه بر آذربایجان و اصفهان در همدان که یکی از مراکز مهمشان بوده و منطقه فراهان و آشتیان و تفرش هم به فعالیت مشغول بودند تاریخ نویسان گذشته معمولاً نهضت های شیعی اسماعیلی ایران را خرم دینی، مزدکی معرفی کرده اند و دلیل آنهم واضح است به علت دادن نسبت های ناروا به این جنبش ها، جنبش هایی که برای بهبود زندگی، درآمد و امکانات اقتصادی و مهمتر از همه برای عدالت و برابری انجام می گرفته است.

بعد از مرگ اسحق بن ابراهیم سردار معتصم خلیفه عباسی افشین شاهزاده ایرانی به جنگ بابک رفت در این زمان اکثریت طرفداران وی جمع شدند ولی در نهایت بابک زمانی که برای تجدید قوا به حوالی بیزانس رفته بود توسط سهل بن سنباد و به دست افشین گرفتار آمد. 8

عرفی: معتصم را اندیشه نبود جز آنکه فساد او (بابک) را دفع کند.

به هر تقدیر بعد از 22 سال ایستادگی سرانجام بابک در دریای خون غرق شد و این پایان کار مردی بود که 22 سال لرزه در ارکان قدرت عباسی انداخته بود. قیام وی در سال 224 پس از 39 بار جنگ با خلیفه به پایان رسید ولی خیزشهای مردمی ادامه داشت.

پاورقی ها:

 -------------------------------------------------------------------------------------------------------1

1-      نقل از کربلایی عباسقلی دستجانی فراهانی استاد خطاط و مدرس قران کریم

2-رودخانه مزلقان چای

 - بخش نوبران سا وه که در گذشته نام رسمي اين بخش مزدقان بوده که به مزلقان شهرت داشته، در اين بخش روستايي است به نام مزلقان که رودخانه¬اي دارد به نام «مزلقان چاي» که اين رود از کوههاي قاراغان سرچشمه گرفته و يکي از شاخه هاي آن رذغ مي باشد که روستاي «مرغئي» (مراغه) در حاشيه اين رود واقع شده است. در اين بخش ۱۰۰ روستا واقع است که همگي به زبان ترکي صحبت مي کنند.

رود مزلقان یا مزدقان (مزلقان چای) در بخش نوبران ساوه قرار دارد و از ریزابه‌های قره چای به شمار می‌آید. در حوزه آبریز حوض سلطان قم واقع شده‌است. این رودخانه از غرب به شرق جریان دارد. میانگین آبدهی سالانه آن ۹۰ میلیون مترمکعب است.

  3-«بر گرفته از کتاب: (زندانی قلعه مزلقان ) نوشته آقای محمد شعبانی»و وبلاگ مزلقان جای

4- شاهنامه فردوسی

5- شاهنامه فردوسی

6-تاریخ قم صفحه 89

7-جنبش های دهقانی ایران صفحه 136

8- صورت الارض ابن حوقل فصل چهارم

[ سه شنبه بیست و ششم اردیبهشت 1391 ] [ 21:7 ] [ شورای نویسندگان ]

[ ]



مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ،